biografio pri L. L. Zamenhof

Sendube, kiel jam dirite,  Ludwik Lejzer Zamenhof estas konsiderenda la unua pioniro inter la esperantaj pioniroj, ĉar li estas la ideinto de la lingvo Esperanto. Tion dirite, pri li oni trovas en la reto multajn informojn, biografiojn en diversaj lingvoj, k.t.p. Do, pri lia vivo mi estas ĉi tie iomete sinteza, kaj traktos prefere pri lia lingva produktado.

.

Ludwik Lejzer Zamenhof naskiĝis en Białystok, la 15-an de decembro 1859 kaj mortis en Varsovio, la 14-an de aprilo 1917.
Li estas konata tutmonde kiel la fondinto de la bazoj de la lingvo internacia Esperanto, la plej parolata inter la artefaritaj lingvoj.
Filo de lingvo-instruisto, Marko Zamenhof kaj Rozalia, naskita Sofer, liaj familianoj estis judoj el la Granda Duklando de Litovio, sed li ne konsideris sin litovlingvano sed prefere “ruslanda hebreo”. Li studis medicinon en Moskvo (1879-1881) kaj Varsovio (1881-1885) kaj poste fakuliĝis pri okulkuracado en Vieno.
Pro la fakto, ke la loĝantoj de sia urbo parolis kvar lingvojn (la polan, la rusan, la germanan kaj yiddisch) li, infanaĝe, spertis persone la neeviteblajn bedaŭrindaĵojn kaŭzataj  de lingvo-diverseco, kiu dividas la popolojn. Li konvinkiĝis ke tute ne eblas adopti kiel internacia komunikilo naturan lingvon ne plu vivanta, pro praktikaj kialoj, kaj same, ke ne estas oportune uzi etnan vivantan lingvon pro ekonomikaj kaj politikaj konflikto-eblecoj, tutcertaj. Pro tio li ekkomencis pripensi kaj prilabori artefaritan lingvon, kun tre facila gramatiko kaj internacia vortaro. Post multegaj klopodoj kaj eksperimentoj, la jaron 1887 li sukcesis fine publikigi la “Unua libro” (por rusoj), tuj sekve tradukota al aliaj lingvoj. Finance helpis lin la patro de Klara Zamenhof (naskita Silbernik), al kiu li edziĝos samjare la 9-an de aŭgusto. En tiu periodo naskiĝis liaj du unuaj gefiloj, Adamo (1888) kaj Zofia (1889); ambaŭ fariĝis kuracistoj. En 1904 naskiĝis dua filino,  Lidja.

Li riĉigis sian literaturan kaj lingvan produktadon per diversaj verkoj: lingvo-vidpunkte Fundamenta Krestomatio (Parizo 1903), Fundamento de Esperanto (1905)    –   tradukflanke: Amleto (Varsovio 1894; 2ª eldono Parizo 1907), La Revizoro de Gogol (1907), Georges Dandin de Molière (1908), Ifigenio en Taŭrido de  Goethe (1908), Rabistoj de Schiller (1908), Marta de Elisa Orzeszko (1910), la Fabeloj de Andersen (postmorte, 1923-1936), La Malnova Testamento (postmorte, Londono 1926). Krome li skribis Lingvaj Respondoj (Parizo 1913). Liaj paroladoj, multaj el kiuj estas leteroj kaj artikoloj, estis kolektitaj de J. Dietterle en la Originala Verkaro (Lipsia 1929).

La unua mondmilito trafis lin, kiam li vojaĝis al Parizo por la deka Universala Kongreso (UK) en 1914. Ĉar Germanujo kaj Ruslando estis militantaj unu kontraŭ la alia, li ne povis reveturi. Pere de dusemajna vojaĝo skandinavia – danke al esperantaj geamikoj li reatingis Varsovion. Pro malsano li devis ĉesi kuracadi, kaj lia filo Adamo transprenis la kuracejon. La morto kaptis lin, la 14-an de aprilo 1917, kaj la 22-an de Nisano laŭ la juda kalendaro . La entombigo de L. L. Zamenhof okazis la 16-an de aprilo. Li jam de ĉirkaŭ 1900 estis suferanta je malforteco de la koro kaj manko de pulso en la piedoj.

En la ital-lingva retejo: https://biografieonline.it/biografia-lejzer-zamenhof oni legas, por konkludi: Senfortigita de la ekscesa laboro kaj profunde demoralizita pro la tutmonda milito, li forpasis la 14-an de aprilo 1917 post maneskribado de siaj lastaj pensoj inter kiuj, tre signifaj : “Mi havis la impreson ke, verŝajne, la morto ne estas malapero…; ke ekzistas kelkaj leĝoj en naturo…; ke io gvidas min al alta celo…

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo di WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google photo

Stai commentando usando il tuo account Google. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...