biografio pri A. Kofman

Malmultajn informojn, kaj dislokite, mi trovis pri ĉi tiu grava pioniro de Esperanto.  Se mi maltrafis la celon, bonvolu sciigi tion al mi, kaj mi korektos eventualajn erarojn faritajn.

Deviga mia klarigo: kio evidentiĝas en la antaŭa mia analizado pri lia skribmaniero estas afero tute aŭtonoma, kaj rilatas lian psikan bazan dinamismon, kiel homo.

Krome, por kompreni pli bone la ĉirkaŭan etoson dum lia agado por la esperanta afero, mi juĝas necese doni al vi kelkajn historiajn informojn, plejparte eltiritajn – tie kaj tie – el la Enciklopedio de Esperanto (eld. 1933), sed ne nur.

 

Historiaj notoj, malmulte konataj, kiuj bone klarigas la eksiĝon de pioniroj kiel A. Kofman, kaj forlason de Esperanto por transiri al aliaj planitaj lingvoj… sed sensukcese…

 

Vi devas scii, ke la unuaj provoj traduki literaturaĵojn al Esperanta lingvo havis plejofte la karakteron de lernej-ekzerco. La verkintoj sendis siajn manuskriptojn al Zamenhof (tiam ĉefredaktoro de revuo La Esperantisto) kiu, antaŭ ol aperigi ilin en la gazeto, korektis erarojn stilajn kaj gramatikajn. Multaj el la regulaj kontribuantoj al la gazeto dum tiu periodo (1889-1895) iĝis ĝenerale konataj pro sia traduk-agado; inter ili troviĝis Grabowski, de Wahl, Devjantin,    K o f m a n     kaj L. E. Meier.

Tiutempe, oni plej ofte tradukis el lingvoj rusa, pola kaj germana: afero klarigebla per tio, ke tiuj estis la gepatraj lingvoj de la plimultaj esperantistoj.

Poste okazis reform-epoko. Reformismo, verdire, naskiĝis kun Esperanto: de 1891 ĝis 1894 la dirita gazeto estas plena je reform-provoj…… Tio devigis Zamenhof mem publikigi en 1899 plenan reform-projekton kiun li submetis al voĉdonado…..SED…. ĉia ŝanĝo estis forĵetita. Tio kunportis, ke multaj reform-emuloj (inter kiuj ankaŭ    K o f m a n ) forlasis esperanton. Sed – malsame ol ĉia antaŭvido – ilia eksiĝo, historie, elmontris ke la lingvo, liberiĝinte de la senfruktaj kaj sensencaj diskutoj, de tiam povis praktike evolui trankvile !!! Tio elmontris, krome, ke – en lingvaj aferoj – la unueco kaj principo de kontinueco estas pli valoraj kaj gravaj ol la ETERNE DISKUTEBLA perfekteco.   Kaj, post la ĉeso de la diskutoj, Esperanto tiel bone prosperis, ke kelkaj eminentaj Reformemuloj (inter ili Grabowski, sed ne A. Kofman) revenis al la movado. La esperantistaj amasoj (jam ekzistis tiaj) restis fidelaj.

Tio elmontras, fine, ke – kiel asertis Zamenhof – la internacia lingvo ESPERANTO estas propraĵo de la homaro, kaj evoluos kiel evoluas etnaj lingvoj, en la respekto de tiuj fundamentaj 16 reguloj de ĝia gramatiko. Fakte, tiuj malmultaj devigaj respektindaj reguloj sukcesis, kaj sukcesas,  doni kontinuecon al la lingvo Esperanto kaj al ties ekzisto kaj sukceso.

 

 

Biografio:

 

Abram (Abraham Antoni) KOFMAN  el Odeso, naskiĝis  1865 kaj mortis en 1940.

Kiel oni legas en la grandioza volumo   HISTORIO DE LA ESPERANTA LITERATURO, eld. LF-KOOP 2015, Aŭtoroj Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer), je la paĝo 569: “Eble pro lia posta transiro al Ido kaj plue al Occidental, sed pli probable pro lia nepartopreno en la loka esperantista kluba vivo, la sciigoj pri li aperintaj diversloke estas malprecizaj, foje nete eraraj. Komence estis konfuzo kun alia hazarde samnomulo Kofman, loĝanta tute aliloke, kio trenis al eraro kaj en la persona nomo kaj en la dato de esperantistiĝo….” Samvolume: “pri profesio, en 1906, en formulo por la Lingva Komitato li sin deklaris ‘repetisto de gimnazianoj‘ . ” je p. 41

Rusa judo, librotenisto, esperantisto, poligloto, li estis eminenta Esperanto-poeto kaj art-tradukisto de la unua periodo (1892-1906). Kofman esperantiĝis en 1892. Li verkis originale poemojn kaj tradukis el la angla la dramon Kain de Byron, parton de Iliado laŭ la rusa kaj germana tradukoj, tion li faris en 1896.  Li ankaŭ tradukis partojn el Faŭsto de Goethe, nome la “Kanton de Margareto” kaj el Heinrich Heine. La unuaj du aperis en libroformo, la lasta troviĝas en malnova jarkolekto de la periodaĵo “Lingvo Internacia”. Li verkis artikolojn por la periodaĵo “Lingvo Internacia” kaj kontribuis al Fundamenta Krestomatio  (1903). Julio Baghy juĝas en la Enciklopedio de Esperanto en 1933: “Liaj stilo kaj tradukmaniero distingiĝas per arta simpleco kaj viva klareco. Lia pionira laboro meritas atenton de la posteuloj. En la komenca periodo de la literatura lingvo li vekis admiron per sia esprimkapableco.” En 1896 li planis aperigi poemaron, tradukitan de li el 18 lingvoj (el vikipedio).

Kofman antaŭ 1910 transiris al Ido (noto 1), poste al Okcidentalo, tamen liaj postlasitaj verkoj kaj tiama lingvokulturado restas rimarkindaj en la esperanta medio.

 

_____________

(1) en la menciita Historio de la Esperanta literaturo oni informas ke “…estis longe prokrastita lia eksigo el la Lingva Komitato (okazinta nur en 1914), dum aliaj idistoj estis eksigitaj tre pli frue.” je p. 569  Mi analizis lian skribon datita 1910, tio konfirmas, ke li tiujare skribantas ankoraŭ en esperanto, sed jam oni vidas signojn, ke io ne bone funkcias: li ne aboniĝis la Oficialan Gazeton kja pro tio (li diras nur pro tio) li ne voĉdonis….

Lingva Komitato 1907 – Li ne estas en la foto de komitatanoj (Zamenhof estas en la centro, dua linio)

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo di WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google photo

Stai commentando usando il tuo account Google. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...