Originala Filmo en Esperanto de Ĵenja Amis: “1910”

Okaze de la 107-a Universala Kongreso de Esperanto, okazinta en Montrealo (Kanado) de la 6-a ĝis la 13-a de aŭgusto 2022, oni prezentis teatraĵon, kies filmigon oni povas nun ĝui ankaŭ ĉi tie, en jutubretejo. Jen la rakontado:

Tre sinteze:

Brita Esperantisto William Mann veturas tratempe al la jaro 2022 por rakonti al la kongresanoj en Montrealo pri sia propra sperto vojaĝante al Ameriko kun doktoro Zamenhof sur la transoceana ŝipego Georgo Vaŝingtono por la 6-a Internacia Kongreso de Esperanto antaŭ pli ol jarcento.

Aktoroj:

  • S-ro Mann: Garry Evans
  • Mary: Alena Adler
  • Enkonduko: Nicolas Viau

Muzikistoj:

  • Piano: Étienne (Stefano) Laflamme
  • Soprano: Kristina Miroshkina

.

Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj UK-oj troveblas ĉi tie, en vikepedio:

https://eo.wikipedia.org/wiki/Universala_Kongreso_de_Esperanto

La venontan jaron, 2023, la 108-a Universala Kongreso de Esperanto okazos en ITALIO, en Torino !

omaĝe al Ludoviko Lazaro ZAMENHOF

.

Ludwik Lejzer Zamenhof

L. L. Zamenhof, la ideinto de la internacia helplingvo Esperanto, ravis pri MONDO SEN MILITO.
Ĉi tiu mia blogartikolo estas omaĝo al li kaj al tio, kion li simbolis pasinte – sed ankaŭ nuntempe – ĉe geesperantistoj en la mondo kaj, plivastige, ĉe la tuta Homanaro
.
Danke al lia invento, homoj el tuta Tero, el ĉiuj kontinentoj, reale sukcesas interkomuniki sen mensaj baroj. Tio signifas kaj elmontras ke tio eblas.

tio eblas,

oni ne devas perdi esperon.


Internacia lingvo Esperanto estas unu el la plej efikaj instrumentoj por apudigi homojn, ne nur kulture sed ankaŭ psike kaj per amsentoj, kiel okazas en granda harmonia familio.
Dum la nuna epoko, kiam pli ol iam antaŭe, kaj daŭre, oni batalas eĉ kontraŭ sendefendaj civitanoj por ilin pereigi, korpe kaj psike, la posedo de noblaj idealoj estas nepra bezono, eĉ polusa stelo por savi noblajn valorojn kiuj permesus progresigi homojn. Konservado je homa digno kaj je reciproka respekto prezentas per si mem valorojn, kiuj kunportas amon, trankvilecon, ĝiojon kaj finfine

homan progreson.

Pro tio mi omaĝas la homon Zamenhof per kelkaj simplaj videoj, signifoplenaj.

grafoanalizo pri Hector Hodler

letero 1904 – unua parto
letero 1904 – dua parto – fonto:

https://www.onb.ac.at/eo/bibliothek/sammlungen/kolekto-por-planlingvoj/digitaj-dokumentoj/arkivajoj

letero 5an de marto 1920

.

.

KOMPARO INTER LA DU LETEROJ (1904 KUN 1920)

POR ILUSTRI LA PERSONECON DE JUNA HECTOR HODLER

.

Mi vin donas klarigojn pri du skribitaĵoj verkitaj de Hector Hodler. La una estas skribita en 1904, la dua la 25-an de marto 1920, ĝuste 6 tagojn antaŭ lia trofrua forpaso, kiam li estis 32-jara.

——————————–

Hector HODLER  estis svisa esperantisto : n. 1-10-1887 kaj m. 31-03-1920, civitano de Gurzelen (Kantono Berno) , kiu havis fortan influon sur la frua esperanto-movado. Li estas plene konsiderinda ‘pioniro de esperanto’ pro lia ĵurnalisma kaj literatura aktiveco per la esperanta lingvo, kaj precipe pro lia aspiro – parte realigita – kunordigi la esperantan popolon al universala pacifisma organizo. Fakte li kaj aliaj, kiel Théophile ROUSSEAU, fondis Universalan Esperanto-Asocion (UEA) la 28-an de aprilo 1908. Hodler estis ties unua Ĝenerala Direktoro kaj Vicprezidanto. UEA estas ankoraŭ nun viva kaj ĝia retejo estas:

https://uea.org/

.

Ankaŭ ne-laborkoncernatoj ekvidas evidentajn grafikajn diferencojn inter la du menciitaj leteroj! Mi klopodos evidentigi ilin al vi tra skriboanalizado de ambaŭ dokumentoj. Por sukcesi en la streĉado, mi estos devige kaj plejeble sinteza, kaj utiligos skemecan formon.

1904

.

La skribanto en 1904 distingiĝas pro volo “agadi, fari kaj finaranĝi“. Ĉi tia triopa kunmeto eĉ ŝajnas esti lia devizo, lia propulsiva antaŭenpuŝo.

Ecoj psikaj-intelektaj-homaj ekaperantaj el grafoanalizo estas la sekvaj:

– granda animdelikateco kaj socialeco

– forta interna koheremo kaj tre bona psika rezisto

– ago kaj elektoj decidaj, t.e. li estas ulo malcedema sed komprenema pri la homaj bezonoj

– dinamismo kaj aktiva spirito

– perceptivoklareco, mensa ordo, kreivo,  harmonio

– tre bonaj kapabloj je logiko kaj sintezo, rapidaj konkludoj

– grandaj memfido kaj memestimo

– nepra neceso FARI, AGI, eĉ per iuj aŭdacoj

– bona vigleco, intelekta kaj imaga

– kontinueco en pensado kaj agado (= persisto)

– grandanima juĝo, kaj emocia, devenantaj el profunda sentimenta emo kunpartopreni al mondorealo

LI TUTCERTE ESTIS PERSONO PLI GRANDAĜA OL SAMTEMPANOJ, PLI MATURA OL KOMUNUMREGISTRITA AĜO!

.

Grafologiaj signoj (la plej signifaj):

.

dekstrenklina, literoj A-O pinte malfermitaj, dinamika kaj facilmova, baza linio plutenata (ankaŭ danke al la linioj surfolie presitaj),  kunligita interlitere je plej alta mezuro, sinua regas super ĉio (delikata kliniĝo de literoj al la apudaj), liter-alteco ŝajne mezurgrade, klara, estetika, larĝeco inter la vortoj mezgrade kaj kelkfoje submezgrade (neregule), subtila, subskribo plej granda ol la teksto, subskribo tre vigla kaj originala (subskribo kutime esprimas potencialojn kaj aspirojn, latentajn kaj aktiviĝontajn).

1920

.

Kontraŭe, la skribanto en 1920  moviĝas laŭ maltrankvilo, angore deziras bone fari, pro tio ŝajnas ke lia devizo esence estu “ege  pripensi antaŭ agado, zorgi ankaŭ pri detaloj kiuj akiras tre grandan gravecon, dubi kaj kontraŭparoli por atingi la veron”.

Jen la kvalitoj dominantaj:

– mensa emo al ordo kaj klareco

– la esprimo kaj atento estas plugardataj

– emo al preciziga analizo kaj al dispecetigado pri vereco, ĝis la atingo de ĉikaneco

– pensorompo: li perdiĝas dum la supermezura mensa laboro por konsideri plurajn malsamajn vidpunktojn

– emo al trokritikado

– rimarkinda memorpovo pri datoj kaj cirkonstancoj

– nekontentigeblo

– nekapablo rezigni pri siaj intencoj

– persisto certe estas plutenata, sed kun malfacilo sin determini: tio signifus prokrastohezitemo dum agado

– penso kiu malrapidigas la agadon,  sed penso kaj agado ĉiam atentaj kaj zorgemaj

– malfruo en konkludoj

– parta aŭ unuflanka juĝo

– emo kortuŝiĝi

– kontemplado

– malkvieteco

– sobreco kaj rezerviĝemo

– socia fermitemo, t.e. sento de izoleco, sed pludaŭras esenca fido en siaj ebloj kaj en homoj

– profunda neceso kontroli kaj persone certiĝi pri ĉio.

.

Grafologiaj signoj (la plej signifaj):

.

malpli dekstrenklina, literoj A-O surpinte pli intense malfermitaj, nefacilmova kaj pli malrapida, baza linio plutenata, malkunligita (inter la literoj), t.e. la malo ol en la alia skribitaĵo, literaksoj retorditaj kaj malpli sinuaj, ŝajne eta skribo (literalteco malgranda), regula ampleksa larĝeco inter la vortoj (kritikemo), malpli subtila, subskribo pli alta ol la teksto kaj vere tre tordiĝinta (kontrastoj en sia memo, internaj konfliktoj rilate al siaj aspiroj).

.

Grafologia sintezo

.

Oni ne povas dubi, ke dum 16 jara tempopaco okazis tre gravaj ekzistoproblemoj kaj personecaj modifiĝoj, kaj en pensmaniero kaj en sinkonduto. La du verkoj ŝajnas kaj aspektas grafike tre malsamaj, kiel apartenantaj al du malsamaj personoj. Sed oni povas konstati ke ekzistas komunajn denominatorojn kiuj unuigas internajn instancojn, psikajn kaj intelektajn kaj kunnaskitajn.   Tion mi povas aserti ĉar tio estas konfirmite per lia subskribmaniero. Ambaŭ subskriboj  elmontras lian internan unuecon, identecon kaj sociecemon. En ambaŭ subskriboj la KUNLIGO inter la literoj estas intensa kaj plena, nemalfortigita. Sciante mi, ke li en 1920 estis malsana, kaj konsiderante ke li verkis la duan leteron nur antaŭ kelkaj tagoj sian forpason, mi povas supozi ke tiu malsaniĝo influis vere malpozitive lin rilate al lia ideo pri propra venonto kaj enigis en li malcertecon kaj maltrankvilon.

Kiuj kaj kiaj estas la komunaj denominatoroj pri kiuj mi antaŭe aludis? Jen, ili estas:

socialeco – amema temperamento –  kunpartoprenemo – kapablo sin imponi laciĝojn por atingi siajn celojn – precizeco de parolo kaj esprimiĝo (estetika gustumo) – psikologia talento – sentimentaleco.

La lasta skribo elmontras lian internan travivitan streĉitecon, aŭ tension… probable vivdramon.

mi denove parolas pri esperanta pioniro Clarence Bicknell…

Kiam mi grafoanalizis la skribon de Clarence Bicknell, kiu estis plurfaceta esperanta pioniro, informoj pri li estis vere malmultaj.

Nu, de tiam, multajn pluajn informojn oni trovas en la interreto, kaj aperis interesaj eldonitaĵoj pri li. Tio okazis ĉefe danke al liaj heredantoj, kiuj dum la lastaj jaroj zorgis tre multe por reordigi verkojn de sia praavo, sed ankaŭ danke al esperantistoj kiuj, loke, en Ligurio, multe agadis por renovigi la memoron pri tia eminenta kaj eklektika esperantisto, iomete forgesita, kiu elektis vivi en itala regiono kaj multon faris por la disvastigo de Esperanto ĝuste en Italio.

VI TROVAS MIAN GRAFOANALIZON KUN PSIKA PORTRETO PRI LI :

ĉi tie – unuafoje – en 2013: https://lingvovojo.wordpress.com/2013/05/03/clarence-bicknell/

poste republikigitan kun grafologiaj signoj ĉi tie, en 2018 : https://pionirojdeesperanto.wordpress.com/2018/04/25/

.

Se vi ŝatas pliampleksigi vian konon pri li, bonvolu viziti jenan retejon, zorgata de liaj parencoj: https://clarencebicknell.com/gastolibro/

sed ankaŭ:

https://trinitycollegelibrarycambridge.wordpress.com/2018/06/07/a-botanical-watercolourist-at-trinity-clarence-bicknell/

La novaĵo estas, ke NUN “The Book of Guests” estas eldonita ankaŭ en Esperanto kaj ĝi “provides potted biographies of several of Clarence’s friends in Esperanto.”
La esperanta versio estas eldonita en julio 2022 kaj nun havebla, tutmonde, de Amazon, aŭ en iuj librovendejoj kaj ankaŭ de
http://www.clarencebicknell.com/shop se vi loĝas en Britio

.

BONAN LEGADON, kaj ne forgesu legi ankaŭ mian skriboanalizadon ….

La honesteco de L. L. Zamenhof …

“La rakonto Batalo de l’ vivo, verkita de Charles Dickens, estis tradukita en 1891 de Zamenhof laŭ peto de amiko, kaj tiu amiko donis al li la tekston en Germana lingvo.

La Germana teksto estis bonega traduko, sed tamen ĝi ne estis la originala verko; kaj ĉar la doktoro (t.e. Zamenhof) loĝis en tiu tempo en malgranda urbo, li tute ne povis ricevi la Anglan originalan verkon. Oni trovas iufoje vorton aŭ esprimon, kiu ŝajne ne troviĝas en la Angla eldono.”

——————

La supraj vortoj estas komentario de ŜEFER KAJ LAWRENCE al la antaŭparolo al la dua eldono.

Nu, kiel enkonduko al la tria eldono parolas rekte L. L. Zamenhof per maneskribita letero, kiun mi sube reproduktas, kaj per kiu li klarigas humile ke, “ĉar li eĉ ne komparis sian tradukon kun la originalo, dum longa tempo li ne deziris reeldoni ĝin. Li akceptis kunsenti reeldoni la libron nur danke al deziro esprimita per multaj tiutempaj esperantistoj.” Honesteco apartenas al li.

Grafologia noto: Malsame ol aliaj manskribaĵoj, en ĉi tiu letero Zamenhof estas pli trankvila kaj firma, kaj lia skribo aspektas pli sinrega senteme kaj emocie

Doktoro Esperanto

“Doktoro Esperanto” estas Lejzer Ludvik Zamenhof. “Doktoro Esperanto” estas ankaŭ la titolo de teatraĵo, bone konata inter la geesperantistoj, kiun dramverkisto kaj interpretisto Mario Migliucci prezentas al mondo por konigi la vivhistorion de Lazaro Ludoviko Zamenhof, la ideinto de la lingvo Esperanto.

Laste, Mario Migliucci proponis la spektaklon okaze de la Paco-festivalo organizita en San Lorenzo, kiel bone klarigite en la suba artikolo aperinta ĉe Roma eldono de Corriere della Sera, la 4an de junio 2022:

https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/22_giugno_04/doktoro-esperanto-mario-migliucci-festival-pace-san-lorenzo-eca1218c-e400-11ec-8fa9-ec9f23b310cf.shtml

Plej sube, vi povas ĝui la teatran monologon en unu el disvastiĝintaj versioj:

esperantlingve:

kaj, itallingve:

Tolkien e l’Esperanto: è ancora importante oggi?

Per approfondimenti su questo tema vi rimando al filmato su youtube dove Federico Gobbo (1974), professore ordinario all’Università di Amsterdam, su cattedra speciale in Interlinguistica ed Esperanto, illustra il rapporto tra lo scrittore e l’esperanto. Per Tolkien quale essere umano più sotto vi darò un breve saggio grafologico sulla sua personalità, o meglio su un aspetto davvero caratterizzante della sua personalità.

Anche Tolkien, a modo suo, può essere considerato un ‘pioniere’, per la sua modernità e creatività…., per le sue visioni di mondi diversi, tipico dei pionieri, che possono fare cambiare il futuro….

.

L’uomo TOLKIEN

Il genere dei libri scritti da Tolkien è quello cosiddetto ‘Fantasy’, un genere che va molto di moda ancora oggi, soprattutto tra i giovani ma non solo, tra coloro che desiderano evadere da una realtà monotona ed opprimente, che desiderano vivere emozioni forti e intense (un po’ come Tolkien medesimo).
Tolkien ha inventato lingue, storie, paesi, regioni, miti, canti e strane creature, elfi, draghi, re, gnomi, anelli magici, ecc. Nel suo mondo fantastico e immaginario tutto sembra però più reale del nostro mondo reale. Unico, forse, nel suo genere.


Che persona è dunque Tolkien? Quali moti interiori hanno mosso le sue straordinarie narrazioni, da cui sono stati tratti anche dei film di successo?

L’indagine grafologica potrebbe dare qualche illuminazione in proposito, soprattutto se si mettono a confronto scritto e firma, che presentano moti interiori diversificati.
La scrittura testimonia senza dubbio la sua ricchezza immaginativa, con le forme semplici ma eleganti, abbellite e originali. Inoltre ha la caratteristica (rara) della frammentazione: cioè ci sono distacchi anche internamente alle singole lettere. Questo è indice di una analisi serrata, attentissima ad ogni più piccolo dettaglio, fino alla pignoleria: una attenzione che lo fa deviare però verso altre e nuove direzioni, per l’importanza che egli dà al singolo dettaglio, e che gli fanno perdere il filo del discorso in qualche misura. Nulla viene certamente trascurato….ma Tolkien, in realtà, è poco incline alla introspezione, alla sintesi interiore, anzi si attarda preferibilmente sui dati percepiti dai sensi, predilige l’azione e la prova di forza, il dominio della situazione (la pressione marcata nelle aste discendenti denota grande energia, forza, benessere fisico e pensiero concreto più che astratto).


La sua firma, invece, più movimentata, col suo gesto esteso nella lettera K del cognome fa da spia a moti interiori a cui aspira, fa intravvedere segnali di audacia ed animosità, che non si vedono nella sua vita quotidiana (il testo). Nella firma, che rappresenta di per sé l’IO SOCIALE, ovvero quello a cui aspiriamo, ciò che vogliamo fare vedere agli altri di noi stessi, ci sono racchiuse numerose potenzialità che egli poi trasmette tutte nella sua attività di scrittore. Il segno ardito nella lettera K, dicevo, rende il suo IO assai audace, ardito appunto, capace di affrontare – almeno attraverso la sua immaginazione – le più rischiose e originali avventure. E così è stato. La sua estrema accuratezza e il suo perfezionismo hanno dato alla sua ideazione fantastica una parvenza di realtà, molto apprezzatta dai lettori che vengono travolti dall’audacia dei personaggi creati nei quali si immedesimano (come Tolkien stesso, del resto). Qui sta il suo successo…

la personeco de Joseph Rhodes (1)

brita esperantisto
(1856-1920)

GRAFOLOGIA ANALIZO

Unuaj impresoj post atenta grafika observado de lia skribmaniero. Lia skribaĵo estas fundpaĝe.

Joseph RHODES tutcerte estis valora homo, laŭ ĉiaj vidpunktoj (homa, etika, morala, socia kaj psikologia) pro la fakto, ke li ŝajnas esti instigita de justecaj valoroj kaj principoj tre altaj en siaj agoj kaj perspektivoj. (tordiĝinta 7-8 dekonoj , supermeza grado).

Li ŝajnas esti persono ĉiam konscia pri si mem kaj pri la aliaj homoj, ĉar li emas kontroli, konstati la verecon, certiĝi… Ĝuste pro tio, mi konkludas, ke li estas konsiderenda ĉiam responsa de propraj agoj. Alivorte, li ĉiam konscie kapablas bone antaŭvidi konsekvencojn de siaj kaj alies elektoj, de siaj vortoj, de siaj paroladoj. Ĝuste pro lia komplika “mekanisma psikologio” kaj observemo pri kontrastoj.

Lia personeco estas forta. Li kapablas entrepreni vastajn projektojn, ne nur pro sia tute aŭtonoma decidemo kaj decideco, sed ankaŭ pro sia rimarkinda vigleco kaj siaj abundaj eluzendaj energioj. (signoj: markita unuamaniere t.e. la videbla premforto en la stangoj, la supermezura tordiĝinta kun la rekta baza linio plutenata, kaj la ardita strekado en literoj ‘t’ kiuj elmontras kaj implicas propran memfidon)

Lia skribmaniero (kaj sekve lia personeco) aspektas tre moderna, kompare lian epokon. Lia skribado estas tre personigita, ne laŭmodela. (la signo tordiĝinta, t.e. literaksoj kiuj subite kaj bruske fleksiĝas unu la alian, ne estas instruita en lernejoj, kaj elmontras lian psikan sendependon)

Mi povus halti ĉi tie, lia esenca psika portreto jam vidiĝas, sed la supra estas nur produkto de sinteza unuarigardo, ĝenerala impreso, per kiu oni reliefigas nur la plej karakterizantajn grafologiajn signojn, ĉeestantajn. Do, en alia artikolo, mi ampleksigos mian grafologian analizadon.

—— 

Biografiaj notoj

Finfine, informoj pri li kaj lia vivo estas malmultaj. Pri li oni scias, ke li estis profesie ĵurnalisto kaj ke redakto de vortaroj estis lia pasio, tiel ke oni nomis lin “vortaristo”. Fakte lia plej konata verkaro estas:

  • 1903: Traduko de la ,Ekzercaro‘ – First Lessons in Esperanto
  • 1905: Vortaro de Esperantaj Rimoj, represo 1984 ĉe eldonejo Artur E. Iltis, Saarbrücken
  • 1908: English-Esperanto Dictionary, Londono 1908, 547 p.

Lia samtempulo Carlo Bourlet (matematikisto kaj esperantisto) tiamaniere taksis ĉi-lastan en recenzo: “.. nuntempe la vortaro naci-esperanta la plej grava, la plej plena, kaj ankaŭ, .., unu el la plej bone kaj zorge verkitaj.” (La Revuo, 3a jaro 1909, n-ro 6 (30), p. 286-287).

Joseph Rhodes estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK). En 1911, dum la Antverpena Universala Kongreso (UK), li estis raportisto de la kunveno de protestantaj Esperantistoj kiuj decidis la kreon de KELI (Kristana Esperantista Ligo Internacia)

—–

bildofonto: https://eo.wikipedia.org/wiki/Joseph_Rhodes#/media/Dosiero:1911_OvS_11_Jozefo_Rhodes.jpeg

( daŭrigote )

La floro kolĉiko (legendo)

Mi revivigas legendon pri floro kolĉiko, verkita originale en esperanto de Carlo Agostini – itala esperantisto, latinisto, aktiva en Esperantujo dum la ’60-aj jaroj de la pasinta jarcento. Tre bela rakonto, tre belaj la lokoj, tre bela la floro “kolĉiko”: sed bone atentu, ĝi estas venenega….!

Questa immagine ha l'attributo alt vuoto; il nome del file è 18-colchicum_autunnale-da-borgo-italia-p-it.jpg
Il r delle Dolomiti re Antelao
Reĝo Antelao / Il re Antelao

Reĝo Antelao / Il re Antelao – la dua pinto de la montara sistemo Dolomitoj (Italujo) alta metrojn  3.264

(sed fakte la unua, laŭ la alteca kaj horizontala rejŝo de ĝia soklo, kiu ne preterpasas,  laŭdiametre,  kvar kilometrojn)


Eminenta latinisto, itala instruisto kaj lernejestro, sperta kaj aktiva esperantisto estis Carlo Agostini, la aŭtoro de ĉi tiu teksto – kiu ŝajnas laŭdo al Naturo kaj al kreitaĵaj belecoj. Li instruis la italan kaj la latinan lingvojn en itala lernejo en Bulgarujo (Sofio, Burgaso); dum la jaroj inter 1955 kaj  1957 li estis prezidanto de Bolonja Esperanto-Grupo “Achille Tellini 1912”  – GEB (1); li gvidis multajn esperantajn kursojn en ĉiuj urboj, kien li transloĝiĝis pro laboraj kaj instruistaj kialoj. Inter tiuj lokoj, estis ankaŭ Cortina d’Ampezzo (provinco de Belluno), kaj de tie – okaze de la 31-a Nacia Esperanto-Kongreso, jaron 1960-an – li invitis esperantistojn viziti kaj ĝui tiujn miregajn naturo-spektaklojn de la montara sistemo Dolomitoj kie, inter somero kaj aŭtuno, belegaj floroj, el kiuj la kolĉikoj,  kovras kaj kolorigas la montajn herbejojn, spontanee.

Kolĉiko estas bulba planto, tre antikva, konata en Italujo kie ĝi enradikiĝas kaj kreskas laŭnature, kiu tre similas krokuson, sed – diverse de ĉi-lasta alia floro – ĝi estas venenega; pro tio oni devas atenti ne konfuzi unu per la alia,  ĉar kontraŭ la mortigaj toksinoj de  kolĉiko  tute ne ekzistas krontraŭveneno! Sed kolĉiko estas kreskaĵo aparte floranta en regiono Colchide, ĉe la suda bordo de Nigra Maro, sude de  Kaŭkazo, la nuna rusa Georgia,  kaj de tiu loko devenas ĝia nomo (el la greka: κολχικόν   /  latina scienca nomo:  colchicum  / en la itala: còlchico, colchico).

 _________________________________

LEGENDO PRI KOLĈIKO

Teksto de Carlo Agostini – itala esperantisto

(n. Monghidoro 1906 – m. Modena 1996)

    Estis la sepa tago de la mondkreado. La bona Dio estis finiginta sian imponan verkon. Ripozis la granda Demiurgo, turnante kontentan okulon al la mirinda kreitaĵaro de siaj manoj.               

    Ĉio estis bela, ĉio perfekta, ĉar ĉio korespondis al la eterna ideo-tipo, kies ĝi estis esprimo limigita, sed esence perfekta.

Kaj sian multeforman esencon la mondo malkovris per senfina gamo da koloroj sub la nova sunlumo, kaj per multesona harmonio vibranta en la ĉieloj.

    Poste la Kreinta Spirito trakuris kiel lasta kareso super la frapantaj Oceanoj, kaj kvietiĝis sur la blankaĵo de la Alpaj vertoj, kaj sin turninte al la Oriento, al la suno jam alta, sed ne ankoraŭ tagmeza, signis per ama rigardo la vojojn de la estonto. Kaj de la Alpoj Italujo etendiĝis al la lulilo de la homaro, ekatendante.

    Tiam sub Dia signo en nevidebla sulko agitiĝis la semoj de Jerusalemo, Ateno, Romo.

     Eble “Pelmo” estis Lia ora trono, haj ĉirkaŭ ĝi Tofanoj, Rosà, Pomagagnon, Cristallo, Sorapis, Croda da Lago, Tagmeza Beko levis timeme kaj scivoleme sian fronton, dum Reĝo Antelao, ornamita per sia blanka ermena pelto malkovris kaj klinigis sian fieran kapon antaŭ la Dieca lumego.

    Ĉio estis bona, ĉio estis bela.

    Dio disversis ĉie trezorojn da beleco, kaj boneco, kaj vivfermentojn, kaj sopiron al sentempo.

    La ĝoja tremo supreniradis kiel dankema incenso de la akvara ebenaĵo al la teroj fruktodonaj, al la granitaj turoj, al la neĝaj montpintoj ĝis la ĉiela stelartrono.

    Ĉar, ja, la Pelma trono estis jam vakua: la Granda Rito jam estis finita, kaj la Kreinto estis supren iranta tra la spaco al la poluso de l’ mondo, trans la polusa stelo.

    Tiam okazis ke, superflugante Boite-on, Cortinan torenton, ridetante al la alvoko, al la sopiro de la verda smeralda konko, Li malfermis la manojn benantajn, faligante la lastajn juvelojn de la trezoro per kiu Li estis beliginta la mondon. Kaj sur la tapiŝo de la herbejoj ekridis gencianetaj safiroj, ranunkolaj topazoj, rododendraj rubenoj, perlaj mugetoj…

    Sed ĝuste en la lasta momento, vidante ke la sorĉo de la mirinda valo eble forgesigos la homojn la ĉielon, Li ridetis malĝoje, kaj la tuta valo kovriĝis per la rozkolora, dolĉa melankolio de la kolĉikoj.

CARLO  AGOSTINI

El la revuo L‘Esperanto n. 64, jaro 1960, organo de Itala Esperanto-Federacio

___________________________________________

La traduko al la itala, el la e-originalo, estas de la blogisto (t.e. mi)



Eccellente latinista, insegnante e prèside italiano, abile ed attivo esperantista è stato Carlo Agostini, l’autore di questo testo sulla leggenda – che sembra una lode alla Natura e alle bellezze delle creature. Ha insegnato l’italiano e il latino nella scuola italiana in Bulgaria (Sofia, Burgaso); negli anni tra il 1955 e il 1957 è stato il presidente del Gruppo-Esperanto Bolognese “Achille Tellini 1912” – GEB (1); ha guidato molti corsi di esperanto in tutte le città in cui si è trasferito per motivi di insegnamento e di lavoro. Tra quei luoghi c’è stata anche Cortina d’Ampezzo, e da lì – in occasione del 31° Congresso Nazionale di Esperanto, anno 1960 – ha invitato gli esperantisti a visitare e a godere di quegli stupefacenti spettacoli della natura del sistema montuoso delle Dolomiti dove, tra l’estate e l’autunno, dei bellissimi fiori, tra cui i còlchichi, coprono e colorano i prati montani, spontaneamente.

Il còlchico è una pianta bulbare, molto antica, conosciuta in Italia dove attecchisce e cresce in  natura, che assomiglia molto al croco ma – diversamente da quest’ultimo fiore – è velenosissimo; per questo si deve fare attenzione a non confondere l’uno con l’altro, poiché contro le tossine mortali del còlchico non esiste proprio un antidoto! Il còlchico è una pianta fiorente soprattutto nella regione della Colchide, sulle coste del Mar Nero, a sud del Caucaso, l’attuale Georgia russa, e da  quel luogo deriva il suo nome  (dal greco: κολχικόν   /  nome scientifico latino:  colchicum  / in italiano: còlchico, o colchico / in esperanto:  kolĉiko).

_________________________________

LA LEGGENDA DEL COLCHICO

testo di Carlo Agostini – esperantista italiano (1906-1996)

.

    ” Era il settimo giorno della creazione del mondo. Il buon Dio aveva completato la sua opera grandiosa. Riposava il grande Demiurgo, volgendo contento gli occhi verso le meravigliose creazioni delle sue mani.

    Ogni cosa era bella, ogni cosa perfetta, perché ogni cosa corrispondeva al tipo di idea eterna, di cui era espressione contenuta, ma essenzialmente perfetta.

    E il mondo rivelava la sua multiforme essenza con una gamma infinita di colori sotto la nuova luce del sole e con una vibrante armonia di suoni nei cieli.

    Dopo, lo Spirito Creatore aleggiò come ultima carezza al di sopra degli Oceani agitati e svanì sul biancore delle vette Alpine, ed essendosi rivolto ad Oriente, verso il sole già alto, ma non ancora meridiano, segnò con sguardo benevolo le vie del futuro. E dalle Alpi l’Italia si espanse verso la culla dell’umanità, in attesa.

    Allora, al cenno di Dio, in un invisibile solco si agitarono i semi di Gerusalemme, Atene, Roma.

    Forse “Pelmo” (2) era il Suo trono d’oro, e intorno ad esso Le Tofane, Rozes, Pomagagnon, il Cristallo, Punta Sorapiss, Croda da Lago, Becco di Mezzodì (3)  sollevarono il loro volto, mentre il Re Antelao (4), ornato del suo manto bianco ermellino (5) scopriva e abbassò il suo fiero capo davanti alla grande luce Divina.

    Tutto era buono, tutto era bello.

    Ovunque Dio diffuse in poesia tesori di bellezza e di bontà, e fermenti di vita e anelito al tempo infinito.

    Il tremito di gioia salì come grato incenso del pianoro di acque verso fruttuose terre, verso le torri granitiche, verso le cime innevate dei monti fino al trono di stelle celeste.

    Il trono di Pelmo era ormai desolato: poiché la Grande Cerimonia già era terminata e il Creatore stava salendo attraverso lo spazio verso il polo del mondo, oltre la stella polare.

    Allora accadde che, sorvolando sul Boite, torrente di Cortina [d’Ampezzo], sorridendo al richiamo, al desiderio della conca verde smeraldo, Egli aprì le mani che benedivano, facendo cadere le ultime gemme del tesoro con cui aveva reso bello il mondo.  E sul tappeto dei prati cominciarono a sorridere gli zaffiri delle genzianelle, i topazi dei ranuncoli, i rubini dei rododendri, i mughetti perlacei…

    Ma proprio all’ultimo momento, vedendo che l’incanto della mirabile valle forse avrebbe fatto dimenticare agli uomini il cielo, Egli sorrise tristemente e la valle intera si coprì di color rosa, dolce malinconia dei còlchichi. (6) “

Carlo AGOSTINI

Dalla rivista L‘Esperanto n. 64, anno 1960, organo della Federazione Esperantista Italiana

_______________________________________________

La traduzione italiana dall’esperanto è dell’Amministratore di questo blog

________

Note:

  1. Per saperne di più sul gruppo GEB: https://www.dropbox.com/s/9ljxkml4qao2u8d/Gruppo%20Esperantista%20Bolognese.pdf sito ufficiale: http://www.esperantobologna.it/
  2. Pelmo: è una montagna delle Dolomiti di Zoldo (provincia di Belluno) che raggiunge i 3.168 m s.l.m. Si trova a est del passo Staulanza, separando la val di Zoldo e la val Fiorentina dalla valle del Boite.
  3. Il massiccio delle Tofane, Tofana di Rozes, Pomagagnon, Gruppo del Cristallo, Punta Sorapiss, Croda da Lago, Becco di Mezzodì: sono tutti monti del sistema Dolomiti.
  4. Re Antelao: detto anche il Re delle Dolomiti, è la seconda cima delle Dolomiti, con i suoi 3 264 m. ed è parte di uno dei principali gruppi delle Dolomiti bellunesi. (Fonte della foto qui presentata del ‘Re Antelao’:    http://www.altocadore.it/it/itinerari/itinerari_estivi/traversata_antelao.htm    ) In realtà è la cima più importante geologicamente, se si considera il rapporto tra l’altezza e l’orizzontalità del suo zoccolo, che non supera il diametro di quattro chilometri
  5. Il colore della pelliccia dell’ermellino varia secondo la stagione: d’inverno diventa totalmente bianca
  6. Il colore del còlchico è tra il rosa e il violetto, come nelle foto.
  7. Il 31° Congresso Italiano di esperanto ebbe luogo a Cortina d’Ampezzo sul finire dell’estate 1960, proprio quando i còlchichi si preparavano ad uscire dal terreno per affacciarsi al mondo.

fino / fine

Ivo Lapenna

Multaj personoj kulpigas la lingvon esperanton, ke ĝi ne estas ‘natura’ lingvo, sed artifika. Plivere, esperanta lingvo estas konsiderenda planita lingvo kaj internacia.

Lingvo, fakte ĉiuj lingvoj, ne estas konsiderenda natura fenomeno (biologie), sed socia fenomeno:

La punkto estas, ke ĉiu lingvo estas lingva esprimo de difinita socia grupo kaj, iam formiĝinta, iam kreiĝinta, tiu lingvo efikas kuntene en rilato al sia socia grupo. Do, la lingvo estas preskaŭ legitimilo, identigilo, de la koncerna socia grupo.” (citaĵo eltirita de la sekva video)

Mi proponas al vi ĉi tiun videon, kun parolado de Ivo Lapenna. Pri li kaj pri lia biografio kaj agado vi povas trovi informojn en Vikipedio (1).
En la video, li tre klare kaj per tre preciza elparolo, kaj tre flue, ilustras kelkajn esencajn kaj profundajn konceptojn, kaj priskribas la lingvan esperantan fenomenon.

Esperanto kiel lingva esprimo de humaneca internaciismo

Esperanto evoluas kiel la aliaj lingvoj, per la samaj modaloj de iu ajn lingvo… tion evidentigas Ivo Lapenna.

La lingva evoluiĝo povas dependi de du faktoroj:

  • diferencigantaj (fremdigaj) – ekzemple: geografiaj, sociekonomiaj, kastaj, profesiaj, religiaj …kiuj malhelpas la bontenadon de la lingva unueco (se ĝi ekzistas), aŭ la alproksimiĝon kaj la integriĝon de du malsamaj lingvaĵoj.
  • unuigantaj – plejparte dependantaj de teknikaj progresoj (veturiloj, novaj komunikadiloj) sed ankaŭ la skribeltrovo, la preseltrovo, la literaturo, la produkto de specialaj fakaj lingvaĵoj… ĉiuj faktoroj kiuj helpas la forĝadon kaj la fortikigon de komunaj lingvoj por pli granda nombro da personoj, en ĉiam pli vastajn teritoriojn.

INTERNACIISMO

Por ke lingvo estu efektive internacia, nepras ke ĝi estu tia pro sia strukturo, pro sia socia bazo, kaj pro la celo al kiu ĝi utilas.

Strukture:

Vortradikoj de la lingvo esperanto estas plejparte devenantaj de internaciaj vortradikoj (tre atente elektitaj de Zamenhof, kiu mem konis multajn lingvojn).

Sed lingvo ne estas formita nur per vortoj. Ĝi devas havi ankaŭ gramatikan strukturon, prononco-regulojn, ortografion.

Nu, la esperanta gramatiko estas sintezo de tiu esenca parto de gramatiko kiu estas komuna al multaj lingvoj, nepra sed ankaŭ sufiĉa por taŭge esprimi propran penson.

Socie:

Esperanto estas internacia ankaŭ je sia socia bazo.

Klarigo. Lingvoj naciaj, eĉ kiam estas utiligataj plimalpli efike por internaciaj komunikadoj, restas naciaj, kaj en la ena strukturo, kaj en la socia bazo. Naciaj lingvoj apartenas al respektivaj nacioj: civitanoj de aliaj nacioj povas studi nacian eksterlandan lingvon plimalpli bone, sed ili ne sentas ĝin kiel la sian. Diverse, la Internacia Lingvo Esperanto estas propraĵo de la tutmonda kolektivo, kaj ĉiu persono kiu konas ĝin sentas tiun lingvon kiel propran.

Cele:

Je la fino, esperanto estas internacia ankaŭ laŭ la vidpunkto de sia celo: utili kiel neŭtrala instrumento, kaj transnacia, al tutmondaj internaciaj rilatoj.

Ankaŭ pro la travivaĵoj en plurlingva kaj konflkitema socia medio, la delikata animo de Zamenhof, ideinto de Esperanto, antaŭvidis por la Internacia Lingvo, jam ek de la komenco, la pli vastan socian grupon imageblan: la homaron.

_________________

(1) https://eo.wikipedia.org/wiki/Ivo_Lapenna :