In evidenza

Sofja (Zofia) Zamenhof

Sofja Zamenhof – 1906 proksimume

La tutmonda Esperanto-Muzeo – gastigita ĉe la Nacia Biblioteko en Vieno – estas tre interesa kaj grandvalora fonto je informoj pri la historio de Esperanto. Bonvolu viziti ĝin diĝite por konstati: https://www.onb.ac.at/eo/bibliothek/sammlungen/kolekto-por-planlingvoj/digitaj-dokumentoj/periodajoj

Ĝuste tie, laste kaj ĝoje, mi eltrovis manskribaĵojn de Zofia (esp. Sofja) Zamenhof, la plej aĝa filino de Ludoviko Lazaro Zamenhof, la ideinto de la internacia lingvo.

Biografiaj notoj

Sofja naskiĝis la 13an de decembro 1889 en la hejmo de la geavoj Zilbernik, en Kaunas, en Pazu Gatvè, kiam la patro Ludoviko loĝis en Ḧerson por trovi laboron kaj gajni plimulte por subteni sian kreskiĝantan familion. En 1888 jam naskiĝis Adamo kaj poste, en 1904, naskiĝos Lidja, la plej juna (pri kiu mi jam iomete paroletis).

En 1890 la tuta familio reunuiĝis kaj returnis al Varsovio. Ili ekloĝis en la Novolipki strato 21.
Okazis aliaj malproksimiĝoj en la Zamenhofa familio, pro financaj kialoj.
En 1893 la monsituacio tiel malboniĝis ke ili devis transloĝiĝi al la rusa urbo Grodno. Ludoviko forlasis Varsovion en oktobro. Klara kaj la du infanoj, Adamo 5-jara kaj Sofja 4-jara, sekvis lin en novembro.
La monsituacio pliboniĝis nur en 1896 tiel ke Ludoviko decidis iri al Vieno por perfektiĝo en la okulmedicino. De aŭgusto ĝis decembro Klara Zilbernik kaj la du infanoj restis en Grodno.
Kiam Ludoviko en decembro revenis el Vieno, li decidis forlasi la urbon Grodno por denove praktiki en Varsovio. Ili ekloĝis en la Dzika strato 9 (1898).

En 1907 Sofja vojaĝis al Lausanne (Svisujo) kaj komencis studi medicinon en la Universitato. Internaj kaj infanaj malsanoj. Lidja, la plej juna, estis tiam vere etulino, kaj verŝajne spertis solfilinan vivon. Sofja iĝis D-rino en 1913 kaj returnis al Varsovio. Ŝi laboris unue ĉe Hospitalo en Lebedyn kaj poste en Varsovio. La svisa diplomo ne donis la rajton deĵori en Rusujo, kaj  en 1914 ŝi vojaĝis al S. Peterburgo por fari registaran ekzamenon. Pro la militeksplodo ŝi ne povis returni al Varsovio kaj de 1914  ĝis 1918 ŝi devis deĵori en Ḧarkov kiel kuracistino. Ŝi povis rekte korespondi kun la gepatroj en la unua jaro de la milito. Sed en 1915 Germanoj okupis urbon Varsovio kaj de tiam rekta korespondado ne estis ebla.

En 1918 Sofja revenis el Rusujo (intertempe ŝia patro mortis, la 17 Apr. 1917), kaj ekloĝis ĉe la patrino en la Krolewska strato 41, kie la patrino loĝis de 1915. La frato Adamo, en 1919, estis mobilizata kiel kuracisto pro la eksplodo de la pola-rusa milito. Ankaŭ Sofja, la sekvan jaron 1920 estis mobilizata kiel kuracistino. Ili revenis hejmen nur en 1922.

En 1924, kiam la patrino Klara revenis de la Universala Kongreso en Vieno kaj malsaniĝis, Sofja flegis ŝin. En 1939 Germanoj atakis Polujon kaj dum la bombardado en Varsovio, la domo de familio Zamenhof estis detruata kaj ĉio perdiĝis.

En 1940, la 29an de Januaro, Germanoj arestis Sofja kune kun la aliaj Zamenhofanoj. Ili devis resti en la Rawiak malliberejo ĝis la 5a de Marto. La nazioj mortpafis Adamon tuj la 29an de Januaro en la mortpafejo Palmiry ekster Varsovio. En 1942 Sofja kaj la aliaj familianoj estis denove arestataj kaj sendataj al la gasmortigejo Treblinka. Sofja estis murdata en la monato aŭgusto. Lidja estis murdata en la monato oktobro. La edzino de Adamo (Vanda), kaj ties filo (Ludokiko, kiu nomiĝas kiel la avo) estis savataj.

Sofja tre multe helpis la Esperantistan movadon. Ŝi vizitis diversajn Universalajn Kongresojn (UK).

Kelkaj el supraj biografiaj notoj troviĝas rekte maneskribitaj de Sofja mem ĉi tie:  https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_7491298&order=1&view=SINGLE  Temas pri la letero de ŝi adresata en 1931 al iu S-ro Hugo Steiner, vienano, kiu estis ĝis 1938 direktoro de Internacia Esperanto-Ligo, unu el plej grandaj esperanto-organizoj tiuepoke.

La plejparton da informoj mi ĉerpis el verko: LA VIVO DE D.RO L.L. ZAMENHOF EN BILDOJ, de Henk Thien.

RAPIDA KOMPARO INTER SKRIBMANIEROJ

DE SOFJA ZAMENHOF

KAJ LUDOVIKO LAZARO ZAMENHOF

Sofja Zamenhof

Supre,  el letero datita 11 novembro 1931 sendita de Sofja Zamenhof al S-ro Hugo Steiner – Sofja estas 42-jara

Bildofonto: https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_7491298&order=1&view=SINGLE (grandigo)

Subskribo de Sofja Zamenhof:

Supre, eltirita el letero datita 26 februaro 1916 de Sofia al Margrethe Noll. Sofja estas 27-jara

Bildofonto: https://digital.onb.ac.at/rep/osd/?101F6336

.

Ludoviko Lazaro Zamenhof

Supre, el letero del 1908 sendita de L.L. Zamenhof al John Merchant. Zamenhofa estas 49-jara

Bildofonto: https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_6786221&order=1&view=SINGLE (grandigo)

Subskribo de L.L. Zamenhof, sube:

Supre, L.L. Zamenhof estas 48jara

Mi rimarkigas al vi nombrajn similecojn, kiuj estas ne nur vidaj sed ankaŭ grafologiaj, inter la du personecoj. Komunaj grafologiaj signoj: rapida skribo, literoj saltetantajsupren kaj malsupren rilate al la baza linio, mallarĝaj unuopaj literoj sed larĝecoj tre larĝaj interlitere kaj intervorte, malegala kun metodo (= literoj ne estas distribuataj aŭ grandaj sammaniere, ili ne estas samegalaj, sed la tuto aperas bone organizita kaj kohera kuntekste), aksoj de literoj estas dekstren kliniĝantaj, literoj A-O surpinte malfermitaj, la surpapera manpremado estas vigla kaj varia: prefere ĝi estas leĝera sed aperas tie-ĉi kaj tie abruptaj dikecoj, simptomo de abruptaj emociaj ŝanĝoj kaj animstatoj tuje superitaj.

Diverse, la ligiteco inter la literoj (signo ‘ligita interlitere’) estas malsamaj en la du skribmanieroj:

  • S o f j a reakiras la spiron pli ofte, multaj interliteraj kunligoj estas interrompitaj…
  • L u d o v i k o estas spirmanka, intelekte li urĝemas konkludi, kunligoj interliteraj estas plejparte seninterrompaj.

Grafike, spiro aŭ ne-spiro videblas ĝuste en la ligado inter litero kun la sekva. Sed bone atentu, oni ne devas konsideri nek kalkuli literojn ‘i’ kiuj sianature devigas interrompi la fluon, aŭ kiam estas akcentosignoj, ks.
Ligita interlitere elmontras seninterrompan pensadon, bonan asociigon de ideoj, logikajn La logikkapablo de Ludoviko L. Zamenhof estas pli fera, pli firma, kelkaspekte pli trafa. Diverse, Sofja pesas, haltas pli ofte por analizi aŭ inspekti kaj havas malpli konvinkajn argumentadojn.

Du personoj ambaŭ viglaj intelekte, kreaj, sentemaj kaj facile impreseblaj, grandanimaj kaj sin dediĉaj al socio. Je unua impreso ŝajnas ke Sofja estu en perfekta kunpartoprenado kaj konsento al patraj idealoj. Sofja ŝajnas esti pli prudenta intelekte, male ŝia patro estas pli senembarasa kaj sentima pri la valideco de siaj ideoj. Krome, Zamenhof, siaflanke, ŝajnas esti pli sentema, pli delikata kaj emociovibranta, samtempe pli krea; diverse Sofja ŝajnas esti pli fakta kaj konkreta, pli rapida decidi en la ĉiutaga vivo. Ambaŭ posedas intuiciojn kaj originalecon en sia profesio.

Fino

La lamento de la Tero

Mi deziras konigi al vi ĉi tiun muzikvideon, unue pro la teksto (kiu spegulas bildon pri la nuna mondvivo, kiu estas ĉiam pli freneza kaj sensenca, malprudenta kaj neracia), due pro la agrabla muziko, kiu emigas al vivoĝojo, kiu eligas aspirojn pli kongruajn kun la natura homa inklino: alstrebado al paco kaj justeco…

Ĉu tio estas Utopio, aŭ ĉu malvero? Ĉi-rilate mi havas ĉizite en la memoro frazon de tre konata (ankaŭ internacie) verkisto, pedagogiisto kaj ĵurnalisto, Gianni Rodari: “En Lando-de-mensogo, la vero estas mensogo“.

Esperanto-vivo

La esperanta historio estas juna, kaj ankaŭ nuntempe oni povas trovi pionirojn kiuj senlace, senĉese kaj kun entuziasma kuraĝo emas konigi la internacian helplingvon Esperanton per novaj vojoj, neniam malfermitajn aŭ trairitajn de aliaj personoj sammaniere. Unu el tiuj pioniroj estas Antonio De Salvo, kiu – en aparta retejo, kunlabore kun Itala Esperanto-Federacio – estas la aŭtoro de ĉiuj artikoloj, unu ĉiutage, ĉerpinte el sia ampleksa kolekto da informoj, grupigitaj dum tuta vivo per atenta observado kaj studado pri la esperanta mondo.

Per tiuj blogeroj li rakontas historiojn pri Esperanto, kaj vojaĝigas la legantaron al la multaspekta vivo de Esperantujo: literatura, historia, muzika, poŝtmarka, radia … kun anekdotoj aŭ nekonataj informoj pri eminentuloj aŭ ĉefroluloj de la esperanta vivo, kaj ekspozicio de kuriozaĵoj kelkfoje. La tuto estas plene dokumentita, bilde kaj skribe. Nenio estas laŭ hazardo. Se ankaŭ vi deziras vojaĝeti kaj esploreti la esperantan vivon, mi konsilas al vi viziti:

http://www.bitoteko.it/esperanto-vivo/eo/2020/09/

La aŭtoro precizigas, specife, ke:

Ĉar la blogo turniĝas ne nur al tiuj kiuj konas Esperanton, sed ankaŭ al la ĝenerala itala publiko, la tekstoj estas rigore en la du lingvoj (kio ankaŭ ebligas leksikan komparon).

Antonio De Salvo

__________________

Kuraĝo kaj pasio por altaj idealoj

Maria Montessori (1870-1952)

Maria Montessori (portrait).jpg
edukistino

Hodiaŭ estas la 150-a jarreveno de la naskiĝo de Maria Montessori, kiu estis itala pedagogo kaj psikiatro, kiu –  kontraŭflue dum sia epoko – konsideris edukadon kiel praktiko de liberiĝo kaj konstruado de Paco (ankaŭ inter generacioj).

Nu, KURAĜO kaj PASIO estas du grandaj sentoj, kiuj perfekte proksimigas la personecojn de Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917) kaj M. Montessori cele al tre grandaj idealoj: la unua pere de noviga internacia help-lingvo, la dua pere de noviga edukad-sistemo.

En la esperanta medio oni faris tre interesan komparon inter la du famuloj. Bedaŭrinde la fonto de la pensaĵo ne plu troviĝas en la reto, sed mi bone notis tion (jam en alia mia blogejo) kaj reeĥas tiujn eminentajn vortojn:

Ambaŭ (Zamenhof kaj Montessori) eltrovis novajn solvojn al malnovaj problemoj, kaj rifuzis la limigojn de komuna saĝo dum sia epoko.

Montessori tute ne akceptis, ke infanoj malriĉaj aŭ simplanimaj (naivaj) ne povu ricevi edukadon, aŭ ke infanoj sianature estu malbontonaj aŭ malpenemaj, aŭ ke instruistoj komandu laŭ propra plaĉo al infanoj per batoj aŭ  ĉantaĝoj.

Zamenhof tute ne akceptis, ke etnaj militoj estu nepraj kaj akcepteblaj kiel esenca parto de vivo por plurkultura socio“.

Du konstruantoj de Paco

____________________

Fruktoj de pionirado

Roterdamo – 2008: La 93-a Universala Kongreso de Esperanto kun 1845 partoprenantoj

La esperanta kulturo havas firmajn bazojn. Unue, danke al la vigla kaj energia agado de iamaj pioniroj, due pro la daŭra aktiveco kaj aktivismo de sekvantaj geesperantistoj, ankaŭ nuntempaj, trie pro la solidiĝinta valideco de la lingvo. Esperanto estas konsiderata kiel interkultura pontolingvo, kaj pro sia simpleco kaj fleksebleco ĝi vere faciligas kaj akcelas komunikadon trans kulturoj kaj popoloj.

Multnombra estas la kultura produktado en esperanto: literatura, teatra, muzika, scienca, kaj kompreneble organiza.

Ĝuste lastajn tagojn mi eksciis pri tradukado al esperanto el la itala lingvo – fare de konata ĵurnalisto Giulio Cappa – de verko “Rapsodia su un solo tema – Colloqui con Rafail Dvoinikov” kies origina aŭtoro estas Claudio Morandini (el Aosta Valo). Ĉi tie la sciigo, itallingve:

https://www.lastampa.it/topnews/edizioni-locali/aosta/2020/08/26/news/giulio-cappa-io-testimone-solitario-della-lingua-esperanto-li-dentro-c-e-un-mondo-1.39229770

Evidentas, ke Esperanto estas viva lingvo, ĉar ĝi atingas 133 jarojn kaj estas ankoraŭ nun senĉese kaj tutmonde praktikata. Esperanto estas lingvo kiu evoluas kaj montras diversmaniere sian kapablon esprimi la plej etajn penso-nuancojn, eĉ la plej teknikajn kaj modernajn terminojn kiuj ne ekzistis, ja, antaŭ jarcento! Estas pro tio, ke ĝi pluvivas kaj estimindas. Tion jam scias esperantistoj. Ili, senlace, deziresprimas ke ĉiuj homoj povu ĝui tian grandan kulturan interŝanĝoeblecon.

Landoj kiuj gastigis aŭ estas gastigontaj Universalan Kongreson de Esperanto, de 1905 ĝis 2017 (el Vikipedio)

___________

Por Italoj, por informado kaj ne resti izolitaj:

. https://www.esperanto.it/it/

. http://ttt.esperanto.it/kirek/

. http://kurso.com.br/?ithttps://lernu.net/it

. https://lernu.net/it

. http://www.bitoteko.it/

. http://www.bitoteko.it/esperanto-vivo/

Impulsiĝemo kaj Pripensemo

https://64.media.tumblr.com/3bcee83d36950815f88c2de900ee12e6/687d0e3c4aba782d-c0/s500x750/8e64e75569eee201484bb09540ecc851da7318a9.jpg

ESENCO

grafologio-vidpunkte esprimiĝas per vortoj kaj literoj, diverse

HAZARDOJ

estas evidentigitaj per la finvortaj strekoj, konsiderataj kiel ‘ekstrasignoj’ (momentaj kaj fuĝantaj).

Ĝeneralvidpunkte, oni povas nespecife distingi KONSCIAJN kaj NEKONSCIAJN grafismojn. Ĉi-lastaj, eĉ se laŭ malsamaj eblaj modaloj, apartenas al nesinreg-uloj, kiuj ne aŭdacas deigi literojn unu la alian (kaj eĉ ili povas preterlasi punktetojn sur literoj ‘i’, ‘j’), ĉar ili tute ne emas haltigi la haston de la nekonscia impreso (ekzemple, vidu la skribmanieron de juna Ferdinand de Saussure)

Kiel difini la koncepton pri  impulsiĝemo?

Ĝi estas ekstera sensaĵo kiun oni ne atente ekzamenas interne.

La supre menciitaj ekstrasignoj estas do tute nekonsciaj. Krome, oni devas scii, ke impulsiĝemo estas esprimita nur en tia finvorta (kelkfoje komenc-vorta) grafika gesto. Sed, se estas ordo en grafio, tiam impulsiĝemo malfortiĝas.

Por skemigi:

  • ORDO  samegalas  KONSCION.  –  Vidu ekzemple la skribon de Albert Einstein, supre. Tia psika stato estas bone esprimita ankaŭ per la grafologia signo MALEGALA KUN METODO=intuicio  (ekzemple, vidu la skribmanieron de L. L. Zamenhof: https://pionirojdeesperanto.wordpress.com/2018/03/20/ludwik-lejzer-zamenhof/ ).
  • Se en grafio estas MALORDO, tiam grafologo ekscias, ke temas pri psika stato de NEKONSCIO. Vidu ekzemple la suban skribmanieron:   

Skribo tre malorda. Estas malegalecoj en la altecoj de literoj, sed tiuj malegalecoj ne estas metodaj; ili estas malbone organizitaj……do, intuicioj estas sed ili ne estas laŭcelaj.

PRIPENSEMULOJ

Tiaj unuopuloj inklinas preni en konsideron siajn nekonsciajn perceptitajn sentojn.

Girolamo Moretti (skolfondinto de itala grafologio, konata ankaŭ eksterlande) apartigas du malsamajn pripensemulojn, tiun SIMPLAN kaj tiun ANALIZAN.

  • La unua emas ĉion atente pesi, observi, kaj laŭ esenco kaj laŭ hazardoj. Signoj estas ‘tre akurata’ kaj eĉ plimulte ‘glatigita’
  • La dua, analiza pripensemulo, estas pli strikte analizema. Analizado, per si mem, prizorgas detalojn. Signoj estas: ‘malligita interlitere’ plus ‘tre akurata’. Tiu persono analizas eĉ  percepton!

Kutime, timas fali en eraron pli multe tiuj, kiuj emas analizadi ol kiuj emas sintezadi.

___________

grafoanalizo pri Ferdinand de Saussure

Bibliothèque de Genève, Archives Ferdinand de Saussure, 372/4, f.149

Ferdinand de Saussure (1857 – 1913)

( grafoanalizo )

Studado: Universitata

Profesie: lingvisto, semiologo, docento pri lingvoj (inkluzive de Sanskrito)

Premiso:

Nombraj estas manskribaĵoj, kiuj troveblas en la inter-reto, ĉar ĉi tiu persono estas eminentulo en sia disciplino: Lingvistiko. Mi entute faris komparon inter pluraj liaj skribaĵoj (fundpaĝe vi trovos ĉiujn ligilojn), kaj devis atente distingi inter la plej junaj skriboj (verkitaj kiam li estis 35-36-jara, 1893-1894) kaj la du leteroj de li senditaj en 1909 al Giovanni Pascoli, de li konsiderita ‘kolego’, verŝajne ĉar ambaŭ estis universitataj instruistoj.

Tia distingo estas pravigita de la evidenta malsameco – ne nur grafika, sed ankaŭ psika – inter la du tempospacoj; de 1893 ĝis 1909 estas 16 jaroj ……. inter ili interestas ‘universo’.

Skribo de Ferdinand de Sassure – 51-jara

La tria paĝo de li sendita al itala poeto Giovanni Pascoli, en dato 9 aprilo 1909

Fundpaĝe vi trovos la ligilon, por vidi ankaŭ la aliajn du.

Kompreneble, kaj pro objektivemo, mi rimarkigas al vi ke diversecoj inter la du skriboj parte dependas ankaŭ de la adresito: la plej junaj skribaĵoj estas notoj por si mem, male la leteroj estas oficialaĵoj antaŭaranĝitaj por ‘kolego’, kiun li multe estimas, al kiu li petas teknikajn opiniojn pri la utiligo de latinlingvo en poeziarto.

https://eo.wikipedia.org/wiki/Dosiero:Ferdinand_de_Saussure_signature.png

PSIKA PORTRETO

FERDINAND DE SAUSSURE

.

_______________ GRAFOLOGIA SLIPO _______________  

Grafologiaj signoj ( interkrampe estas la grad-variacioj mezuritaj en la leteroj datitaj 1909 ):

Baza linio supreniranta 9 (8) – ligita interlitere 8-9 (8) – klara 8 (9) – rapida 8 (5) – dinamika 7 (7) – malegala kun metodo 7 (5-6) – sinua 6 (6) – tordiĝinta 3 (3) – rektaj stangoj 7 (7) – kurbaj stangoj: junaĝe, nulo (3) – anguloj A 6 (4) – anguloj B 6-7 (5-6) – anguloj C: junaĝe, nulo (5) – literaj larĝecoj 4 (5-6) – interliteraj larĝecoj 5-6 (5) – intervortaj larĝecoj 3 (2) – flua 5 (7) – etskribo 5 (5) – markita  unua-maniere (nivelo je volo) 5-6 (6) – markita  dua-maniere (nivelo je emociiĝemo) 3 (2) – subtila 5 (4) – literaksoj dekstren-kliniĝintaj 5 (4) – kelkaj liter-nodoj (en  ‘a’, ‘e’, kaj en la n-ro ‘9’): junaĝe, tute ne (JES) – akurateco: junaĝe, tute spontanece (malplijunaĝe, nespontanece 5-6 dekonoj) – skribo surbaze fiksita (plantita), malgraŭ la suprenirado: junaĝe, ne (5) – e.s. pri subjektiveco: junaĝe, tie-ĉi kaj tie (malplijunaĝe: oftegaj, plilongiĝintaj finvorte, fieregaj, eĉ  en la streketo de literoj ‘t’) v.noto

N.B. – e.s = ekstrasignoj: senkonsciaj grafikaj gestoj, akcesoraj, kiuj tre multe rivelas kaj esprimas ______________________________________________________

Intelekte

En liaj multenombraj notoj maneskribitaj – kiuj estas katalogitaj ĉe Biblioteko de  Ĝenevo (Svisujo) kaj ofte malkronologie, ĉar sen datoj –  plene elstariĝas granda aktiveco kaj la hasto de juna studemulo, kiu havas multajn neregatajn iluminiĝojn kaj intuiciojn, kiu per mensa akreco kaj per potenca observokapablo urĝas atingi rezultojn (eta skribo, rapida kaj dinamika, ege malegala sed kun metodo. La skribo ne estas malorda). Dum lia esplorado li prefere sin bazas sur antaŭflaroj kaj imagoj, anstataŭ ol rezonado kaj kritiko: ĉi-lastaj postulus longan tempon por pripensado kaj pli grandan trankvilecon (mallarĝeco inter la literoj kaj inter la vortoj, saltleviĝa, rapida). Pro liaj psika koncentriĝo kaj observokapablo (ne nur pri esenco sed ankaŭ pri detaloj) li krome havas rimarkindajn kaj instinktajn analizkapablojn (eta skribo), kaj uzas ilin potence en kazo de bezono.

Multaj estas liaj interesoj, plejparte konceptaj kaj je spekulativa naturo; malpli multe li estas interesata al praktikadoj aŭ al materia mondo, sed li ŝatas aŭskulti muzikon (saltleviĝa, ĉefe en la junaj skribaĵoj).

Tre verva en observadoj, pro la rimarkinda entuziasma energio kiu trapenetras lian animon li ĉiam pretas reliefigi sian penson, senprokraste, sed samtempe li ne ellasas kontrolon ĉu tio, kion li intuiciis dum tre inspiritaj momentoj estas efektive fidinda. Rigora kaj puntiliema dum sia streĉo por kontroli la kredindecon de siaj tezoj, li  tute ne estas ĉikanema spirite (sed multe alproksimiĝas al tio en la faktoj).

Klarigo – La ritmo de liaj agmaniero kaj antaŭenirado estas rapida kaj daŭra, tre dinamika, senpaŭza; diverse, ‘ĉikanemulo’  stumblas, haltas eĉ antaŭ sensignifaj detaloj, perdas multon da tempo. La deliro kaj la febra sinsekvo de ideoj, kiuj fulmas lian menson same rapide, devias lin al aliaj temoj kaj novaj demandoj. Malgraŭ li estas inklina persisti kaj obstini (anguloj je tipo B), oni ne povas konsideri lin ĉikanema, ĉar lia vigleco evitigas lin ekscese akriĝi rilate al ununura ideo tro longe. 

Super ĉio li estas sen-antaŭjuĝa kaj lerta por komparigi ideojn kaj situaciojn reciproke kontraŭajn. La nombraj korektoj kaj forstrekoj de frazoj aŭ paragrafoj faritaj dum la prezento de pensaĵo, plenumiĝas sen vera ekzamenado de tiu penso mem dum ties konstruiĝo. Por simple diri: li surpaperigas tuj ĉe la inspiro tion, kio ekaperas en sia menso… sen pripensi ĉu tio estas korekta aŭ ne.  Tutcerte li estas rapidema kaj produktema, sed li ne estas senpacienca (neesto de signo ‘senpacienca’), nek simple aferplena, krome li ne neglektas la plej signifajn detalojn. Analizado kaj sintezado en li kuras kune (eta, ligita interlitere). Li esence estas perfektemulo (la baza linio ekscese supreniranta elmontras tion); li povus kulpi pri intelekta vantemo, ĉar li plezuriĝas pro siaj kvalitoj kaj ne kaŝas tion. Tia lasta aroganta teniĝo estas malpli forta en siaj junaj notoj, sed plene evidentiĝas en la du leteroj (1909) senditaj al Pascoli, kie li estas manka je modesteco (lia skribmaniero estas pli ordinara, pli intence farita, malpli sincera kaj malpli spontana, celanta akiri aprobojn. Unuvorte: artefarite akurata).

Lia inteligenteco estas iom komplika, ĉar li ŝatas inter-apudigi kaj kompari ideojn kaj pensojn oponajn kaj pretendas ilin akordigi kaj supervenki direkte al komuna celo; lia logikeco estas tute individua. Lia lernado do trairas vojojn, kiuj estas iomete implikitaj kaj serpentumaj. Kompliko estas pli dum la procedo ol en la reala lernado: li estas perfektemismulo, kiu ambicias akiri la plej bonajn rezultojn. Tia lia teniĝo estas multe kohera (supreniranta linio, tordiĝinta, ligita interlitere, malegala kun metodo).  Entuziasmiĝo estas parto de lia naturo kaj ĉiam lin akompanas, en ĉiuj liaj skribaĵoj, eĉ ankaŭ post multaj jaroj. De kie naskiĝas tiaj ekscitado kaj eŭforio ne estas klare. Verŝajne oni devus esplori lian individuan historion, elserĉi tra la edukado de li ricevita kaj ties medio, tra la nombraj konsentoj kaj legitimadoj kiujn, probable, li ricevis dumvive… Ĉiel ajn, lia humortono ĉiam estas en li alta kaj en tensio.

Komunikokapablo

Ferdinand de Saussure sentas sin tre sekura kaj elmontras tian senton ankaŭ dum interkomunikado.

Koncepte klarvida, originalulo, ruza kaj senprokrasta, li havas sufiĉajn karakterizojn por igi sin kontraŭkonformisto kaj eĉ revoluciema, kelkfoje incite malstabiliga. Argumentoj ne mankas al li (per graveca ordo: klara, tordiĝinta, angulforma, malegala kun metodo).

En leteroj de li senditaj franclingve al itala poeto Giovanni Pascoli en 1909 (De Saussure tiam estis 51-jara) elstariĝas sintenoj kiuj estas pli konsentemaj, pli memkontrolitaj, pli maturaj, pli akordiĝemaj (ekaperas kurbaj stangoj, tute ne estas retro-tordiĝintaj stangoj); li ŝajne estas pli aŭskultema ies opiniojn, eĉ li urĝigas ilin, kaj ŝajnas pli sagaca kaj pli bone integriĝinta en sia socia medio (skribo manierisma). Sed li ne forlasis tiujn junajn personismajn nuancojn kiuj donas al lia personeco stampon je memfiero, kiuj elmontras ne bone kaŝitan arogantecon, kaj havigas al lia realvido ion dogmecan, ian nekontesteblan verecon (stereotipa skribo, malpli originala, malpli spontana – elementoj eĉ pli evidentaj an lia dua letero datita 6 aprilo 1909). Subskribo kutime estas bona indikilo: vidu ekzemple tiun finvortan strekaĵon, tro longa, tute ne spontana sed anticipe studitan kiu ŝajnas meti malvarman distancon inter sia Mio kaj la aliuloj, pro neceso distingiĝi kaj pro kosncio pri propra supereco (krome alia konfirmo pri tio: subskribo estas pli alta ol la normala teksto).

Cetere, se li ne estus tiom fidema al si kaj al siaj rimedoj, kaj li ne estus tiom entuziasma kun pretendo ĉiam sukcesi, li ne estus povinta aliri novajn ideojn per tia granda forto kaj konvinkiĝo, kaj ne sukcesus konvinki ankaŭ aliajn homojn. Ĉi tiu estas la dua flanko de medalo.

Ameme

Li ne estas tro ekstravertita kaj gastema. Li plutenas ĉiam deiĝintan sintenon, kaj ne emas facile pardoni. Li estas neindulgema (rektaj stangoj altgradaj kun tordiĝinta), li estas ankaŭ postulema kaj severa (e.s. subjektivismo), iomete rigida en sociaj rilatoj. Sed lia plej ŝatita kampo restas la sama: tiu socia kaj komunika (literaksoj dekstren-kliniĝintaj); supraĵa intereso li havas ankaŭ por filozofio (eta skribo, sed ĝi  estas strikta intervorte), kaj eĉ en siaj familiaj aŭ amikaj rilatoj li ŝatas inciteti kaj provoki per serĉita rafiniteco (dekstren-klina, angula, eta, tordiĝinta, e.s. subjektiveco). Lia rafiniteco ne devenas de sentokapablo, sed prefere de studemo kaj de esplorado (eta, anguloj je tipo B, ligita interlitere, tordiĝinta). Li povus ŝajni senkohera, au kaŭzi interrilatajn malakordojn. Li intime ŝatas kontrastojn (tordiĝinta), sed ne estas hiperkritikema (intervorte mallarĝa), li ne stigmatizas: simple, intermetas malvarmojn (distancojn) inter si kaj la aliuloj, pro profunda sento pri intelekta propra supereco. Iomete, tio vidiĝas ankaŭ en liaj fotoj……

Konkludoj

Ĉu mi devus kompari inter la personeco de Ferdinand de Saussure kaj tiu de lia frato René (grafoanalizo pri li mi antaŭe jam publikigis), kiu estis esperantisto kaj okkupiĝis ankaŭ pri lingvistiko, mi rilate al René povas diri che lia trankvileco, kapablo konvinki, lia memregado kaj lia senduba estetika senso estus povintaj (dialog-nivele)  influi vere multe kaj pozitive sur la karaktero kaj la rezultoj poste atingotaj de Ferfinand, kiu alprenis ĉiun sukceson kaj fariĝis pli fama. Ambaŭ havis originalecon kaj inventemon, sed se René en la lingva esprimo prefere serĉadis harmonion ol rafinitecon kaj naturece zorgis pri eleganteco kaj beleco (kiuj estas la vesto kaj la formo de esprimo), diverse Ferdinand serĉadis preciozecojn, rafinitecojn por eltiri teoriojn; li enketas plej profunde, elkaŝejigas, purigas, kaj kapablas skrapi la veron pli ol ĝin plene kompreni, kaj estas ĉiam en obstina elserĉo malkovri kaŝitaĵojn, kiujn neniu povus eltrovi escepte de li.

Verŝajne, Ferdinand de Saussure estis pli radikala kaj pli rigora ol sia frato. Eblas, ke li estis tro noviga rilate al sia epoko.

________________________________

Ligiloj por vidi plej bone ĉiujn skribojn de mi ekzamenitajn pri Ferdinand de Saussure:

JUNAJ SKRIBOJ (1893-1894)

DU LETEROJ AL G. PASCOLI- 1909 (ĉe “Pascoli, Arkivo de Kulturaj posedaĵoj”, Italujo) http://pascoli.archivi.beniculturali.it/index.php?id=67&ChiaveAlbero=1041&objId=1035  :

1. De: De Saussure Ferdinand, Ginevra (CH) Al: Pascoli Giovanni, senza luogo  
19 marto 1909; letero
Arkiva identiga markado: G.45.7.9          2 PAĜOJ
2.  De: De Saussure Ferdinand, Ginevra (CH) Al: Pascoli Giovanni, senza luogo
9 aprilo 1909; letero
Arkiva identiga markado: G.45.7.10         3 PAĜOJ
La bildoj estas pligrandigeblaj, kaj estas atingeblaj unu post la alia

__________________  F I N O  __________________

.

grafoanalizo pri René de Saussure

.

La foto pri René de Saussure estas elprenita el: http://esperantaretradio.blogspot.com/2018/07/bonega-artikolo-pri-rene-de-saussure-en.html

(1868-1943)

(grafoanalizo)

Studado: René de Saussure magistriĝis en Parizo pri Filozofio, kaj en Matematiko ĉe la Universitato de Baltimora.

Profesio: li instruis Matematikon ĉe la Universitato de Ĝenevo. Poste, en 1913, li lokŝanĝis al Berna, kie li estis docento pri Geometrio ĝis 1925.

Li estis Esperantisto dum kelkaj jaroj, kaj verkis gravajn volumojn pri la lingvo Esperanto laŭ lingvistika vidpunkto.

PSIKA ETA PORTRETO

pri René de Saussure

(baziĝinta sur liaj mansubskriboj)

.

________________ GRAFOLOGIA SLIPO ________________

(mi adoptis la grafologian metodon de Girolamo Moretti, skolfondinto de Itala Grafologio)

Signoj (mezuroj laŭ dekonoj):

  • Ligita interlitere 10/10 – fortega kapablo kunigi logike ideojn
  • flua 9 – rapida 9 –  senembarasa kaj rapidmova
  • klara 8-9  –  tre bone kaj klare legebla
  • malegala kun metodo 6 – bone organizita kaj tute ne malorda skribo
  • sinua 6 –  fleksiĝema 6 – tordiĝinta 4 –  psika komprenemo kun fleksebleco sed ankaŭ sufiĉa emo kontroli
  • eleganta (belforma) 6 –  rafiniteco kun aparta ŝato por beleco – bona gusto
  • Larĝecoj:  de literoj  5 –   inter la literoj 4  –   inter la vortoj 3  (necesus teksto por certigo) – signoj, kiuj rilatas la socian senton kaj la intelektan fermitecon/malfermitecon
  • kurba/angula 5 (refaldoj estas mildigitaj, dolĉaj) – malegoismo kaj egoismo ekvilibriĝas reciproke
  • Angulo-tipoj:  A  4  –  B  6 ( malakrigitaj)  –  C  6 (sufiĉaj)  –  temas pri la tri manieroj por esprimi egoismon
  • energioŝarĝo: subtila 7 – sentebleco, delikateco / markita duamaniere 3 – subita emociiĝemo (mezgrade)
  • baza linio supreniranta 3 – entuziasmo ne ekscesa
  • kurbitaj stangoj (konkavaj)  – akordiĝema
  • eta ĉeesto de apogiĝantaj literoj kaj de litereksaltoj – ansieco kaj nervozismo (bone kontrolitaj)
  • dekstren-klina 3 – estas la nivelo de varmeco en sociaj rilatoj – sufiĉa  kaj ekvilibra: li ne estas ordonema

_______________________________________________________________

el: https://www.onb.ac.at/eo/bibliothek/sammlungen/kolekto-por-planlingvoj/digitaj-dokumentoj/arkivajoj

La supra analizita mansubskribo estis skribita de René de Saussure sur tajpita letero de li adresita, la 5an de majo 1908, al Charles-Ange Laisant. Ĉi-lasta estis alia matematikisto, kiu en 1901 vicprezidis Parizan Esperanto-Grupon. Tiu letero troviĝas facile en la retejo de Muzeo de Esperanto en Vieno, ĉe la Nacia Biblioteko. Tiam René de Saussure estis 40-jara.

Alia subskribo, sen dato, estas en la esperanta vikipedio:

Malgraŭ la malmultaj skribaj kaj psikaj informoj, ankaŭ el simplaj subskriboj oni povas eltiri kelkajn gravajn personeco-elementojn, ĉar la grafologiaj analizkriterioj estas esence kaj praktike la samaj ol tiuj por analizado de skribo.

ANALIZO

La flua antaŭenirado de la grafika gesto, la metodaj kaj bone organizitaj ŝanĝoj de la literoj, la flekseblo kaj spontaneco en la faldoj kaj kurbaj linioj, la eta supreniro de la baza linio (subskribo 1908), la neesto de interlitera interrompo, la rapideco kaj la moderaj grafikaj dimensioj vidigas – entute – personon kiu ne tro multe haltas antaŭ premisoj, ĉar li rapide per dedukta logiko kapablas eltiri logikajn konkludojn.

Li ŝatas agadi kaj sin engaĝi, estas sociema kaj tute malstagnema en siaj kutimoj.

Pro la ĉeesto de ia animsentemo kaj emociiĝemo (la leĝera premado sur la papero) li, latente, inklinas reteni interne ian agresiĝimpulson (tio bone videblas en la tre longa lineo, kun gesto tre peza finvorte kiu interrompiĝas subite kaj bruskmaniere). Tia nekonscia teniĝo povus kaŭzi al li, post longa tempo, somate, kelkajn problemojn. Sed por esti certa pri tio, mi devus vidi pli ampleksajn tekstojn…. Ĝi restas hipotezo, kvankam tre probabla.

Estas ĝuste tiu lia sentemo kiu evitigas al li inter-rilatajn kaj vortajn duelojn, kiu puŝas lin prefere ĉirkaŭiri obstaklojn (subtila, sinua, fleksebla), sed sen forgeso atingi la celon per la plej intensa kaj forta decidemo (baza linio rekta kaj supreniranta).

Li tenas spontanan kaj konscian senton pri estetiko, pri beleco, sen fikcio, ĉar li estas ĉiukaze moderulo (eleganta, ekvilibraj mezuroj).

Lia komunikmaniero estas klara kaj taŭga, efika. Impresas (min, kaj probable ankaŭ liatempajn najbarulojn) lia maniero partopreni, kvieta kaj diskreta, sinjoreca, sed samtempe determinita por defendi proprajn vidpunktojn.

El lia prudenta fervoro venas ekvilibra entuziasmo kaj la deziro perfektiĝi en siaj fakaj esploroj.

Lia agado kaj rezonado estas seninterrompaj kaj sinsekvaj, krome li emas kompletigi tion, kion li iniciatas. Lia logiko estas vere firmega (tio estas karakterizo kiu apartenas al ĉiuj matematikistoj kaj plejparte ankaŭ al lingvistoj, kiuj, por sukcesi en tiuj kampoj, nepre devas per logiko asociigi ideojn).

Estas ĝuste tiuj logikaj dispozicioj kiuj permesas al li, speciale kaj aŭtentike, interkunligi ideojn kaj pensojn por dedukti kaj facile sintezi. Li ne tro ŝatas dialogajn interrompojn, nek kiam li babilas, nek kiam li devas subteni tezojn. Pro tio li povus esti de kelkaj personoj miskomprenita. Tia konduto, nur ŝajne aroganta, li eligas eĉ en siaj agadoj: la ĉefa kialo estas ĉiam la sama, finaranĝi tion, kion li iniciatis.

_______________________

la du fratoj De Saussure

Instigita de esperantisto mi longe serĉadis, kaj je la fino mi trovis aliajn skribojn de interesaj pioniroj por grafoanalizado.

Temas pri du svisoj, fratoj, kiuj interesiĝis pri lingvoj kaj pri Esperanto, sed diverscele kaj el malsamaj startopunktoj.

La unua, René de Saussure, estis ankaŭ esperantisto, sed profesie li estis matematikisto. Li prizorgis kaj eldonis gravajn verkojn pri Esperanto laŭ la lingvistika vidpunkto.

La dua, Ferdinand, pli maljuna, profesie lingvisto kaj semiologo, estas konsiderita fondinto de moderna lingvistiko, ĉar li kreis la unuan teorion pri lingvistiko: Strukturismo. Li mencias Esperanton en sia libro Kurso pri Ĝenerala Lingvistiko [The other Saussure. Artikolo de Javier Alcalde en Babel 16: 22-24, 2016 – el esperanta vikipedio]. Iom da mistero trakuras pri la afero, sed en la esperanta vikipedio ĉio klariĝas. Ferdinand antaŭenirigas sian fraton …

Ambaŭ estas konsiderendaj “pioniroj”, fakte kaj kondute, en siaj personaj esploroj.

Biografiojn pri ili vi facile trovas en vikipedio –  ligiloj estas la jenaj:

.

RENE’ DE SAUSSURE

(1868-1943)

Esperante:  https://eo.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_de_Saussure

.

FERDINAND DE SAUSSURE

(1857-1913)

Ferdinand de Saussure

Esperante:  https://eo.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_de_Saussure

Ĝis baldaŭ!

“magia” Muziko

Pensiga paralelismo: Esperanto, kiel Muziko, estas universala lingvaĵo, neŭtrala, kiu alproksimigas diversecojn, kaj senpere povas esti komprenita de ĉiuj homoj.

Mi proponas al vi belan “magia”-n Muzikon. Vestoj rilatas antikvan ĉinan dinastion Tang. La ĉina lingvaĵo ne kompreneblas, sed la muziko tutcerte komunikas….

作曲/编曲:唐彬【微博@超级唐葫芦】
古琴:白无瑕【微博@古琴白无瑕】
古筝:蔡珊【微博@古琴蔡珊】
竹笛:屠化冰【微博@屠化彬–烂菠萝】
巫毒鼓/手擦:陈曦【微博@ZebChen】
大鼓/框鼓/云锣:熊博超【微博@壮穆斯】
颂钵/小镲/铃铛:叶力嘉【微博@透明光Namas】
服化:王乔叶【微博@姝程】
服装:桑缬【微博@桑缬】
录音/混音/摄影/后期:唐彬
出品:自得琴社【微博@自得琴社&@古琴诊所】X长安幻世绘【微博@长安幻世绘】

Komponisto / aranĝisto: Tang Bin
Guqin: Bai Wuliang
Guzheng: Cai Shan
Bambua fluto: Tu Huabing
Voodoo Drum / Mana frotado: Chen Xi
Drum / Drum-strukturo / Cloud Gong: Xiong Bochao
Muzika Bovlo / Cimbaletoj / Tibetaj sonoriloj: Ye Lijia
Servo: Wang Qiaoye
Vestaro: Sang Val
Registrado / Reprilaborado / Fotografio / Pretigo: Tang Bin
Produktado: Zi Deqin Club